Тиде историйым Общественный целостность рӱдер дене пырля савыктеныт, тиде коммерческий огыл редакций, тудо неравенствым шымла.
Ванна. лончо. велосипедетым. Кевин Хартли, Дрю Уинн да Джошуа Аткинс тӱрлӧ пашам ыштеныт, кунам нуно 10 тылзе деч шагалрак жапыште коленыт, но нунын ӱмырыштым кӱчыкемдыме амалже икгай лийын: чиям луштарыше химий вещества да эл мучко кевытлаште ужалыме моло продукт.
Ойго да лӱдмаш дене еш метиленхлорид угыч пуштмым чараш манын, шке вийышт дене чыла ышташ сӧрен.
Но США-ште, пашаеҥ ден потребитель-влакым аралыме шотышто начар историй дене, ӧрыктарыше шагал химий вещества тыгай талешке дене орланен. Тыге метиленхлорид серийный пуштшо лийын, Хартли, Уинн да Аткинс шочмо деч ончыч тудын ӱпшӧ лӱдыкшӧ нерген шижтарымаш гынат. Пытартыш лу ий жапыште иктаж-могай агентствын ушнымыж деч посна лу еҥ, утларак огыл гын, пуштмо лийын.
Общественный целостность рӱдерын тергымашыже да лӱдыкшыдымылык верч кучедалше-влакын йодмашышт деч вара США-н йырым-йырысе средам аралыме шотышто агентствыже адакат чиям кораҥдыше ӱзгарлаште кучылташ чарыме нерген темлен.
Тиде 2017 ий январьыште лийын, Обама администрацийын пытартыш кечыже-влак. Хартли тиде ийын апрельыште колен, Уинн тиде ийын октябрьыште, Аткинс вес ийын февральыште Трампын администрацийжын дерегулирование шыгыремдымашыже коклаште, да Трампын администрацийже правилым кудалташ шона, ешарен огыл, поснак Пӱртӱсым аралыме шотышто агентствыште. Метиленхлорид темлымаш нимолан лийын огыл.
Туге гынат, Аткинсын колымыж деч вара 13 тылзе эртымеке, Трампын йырым-йырысе средам аралыме шотышто агентствыже, давлений йымалне, метиленхлорид дене чиям луштарыше средства-влакым ужалыме пашам чарнаш пунчалын. Апрельыште Байденын йырым-йырысе средам аралыме шотышто агентствыже чыла кочкыш сатум да шукырак паша вер гыч химий веществам лукташ темлен.
«США-ште ме тидым шагал ыштена», — каласен Калифорнийысе университетыште (Сан-Франциско) профессионал да экологий медицине дене клинике профессор Роберт Харрисон доктор. «Нине еш-влак мыйын геройем улыт».
Теве кузе нуно тиде лектышым налаш шансым сеҥен, да нунын каҥашышт гын, те тыгаяк неле корнышто, ситуаций лӱдыкшӧ продукт, лӱдыкшыдымӧ паша условий, загрязнение, але вес лӱдыкшӧ.
«Чылажат Google-ыште кычалза», — каласен Брайан Уинн, кудын 31 ияш Дрю шольыжо Йӱдвел Каролинысе йӱштӧ сыра кофейньым уэмдаш дихлорметан продуктым налын. — Да калыклан обращений.
Теве кузе тудо шке шольыжын колымыж деч кок ий ончыч савыкталтше мер тергымаш нерген пален налын, эксперт-влак дене кылым кучен да чыла пален налын, кушто кочкыш сатум налаш, молан тыгай колымашым тыге неле почеш кодаш. (Метиленхлорид йӱк-йӱан пӧртыштӧ погынен, колымашым конда, да нунын шӱм черым луктын кертмышт пӱртӱс колымаш гай коеш, нигӧат токсикологий тергымашым ок ыште гын.)
Кевинын аваже Венди Хартли деч каҥаш: «Академический» — кычалмаште тӱҥ мут. Тендам вучышо шымлымашын пӱтынь корпусшо лийын кертеш. «Тиде шонымашым факт деч ойыраш полша», — возен тудо электрон почто дене.
Лорен Аткинс, 31 ияш Джошуан аваже, тудо шке BMX велосипедшын ончыл вилкыжым тӧрлаш тӧчымыж годым колен, UCSF Харрисон дене икмыняр гана мутланен. 2018 ий февральыште тудо эргыжым литр банке чия стриппер воктене йӱкшен колышо муын.
Харрисонын метиленхлорид нерген шинчымашыже эргыжын токсикологийже да автопсий отчетшым колымашын раш амалже деке кусараш полшен. Тиде рашлык действийлан пеҥгыде негызлан шотлалтеш.
Чӱчкыдын, химий вещества дене кылдалтше еҥ-влаклан эҥгекым шуйкала, тазалыклан эҥгекым ышта, тудо ийла дене огеш кой. Загрязнение тыгаяк историй лийын кертеш. Но академический шымлымаш эше сай тӱҥалтышлан шотлалтеш, кунам те правительстве-влаклан нине лӱдыкшӧ-влак ваштареш иктаж-мом ышташ шонеда.
Нунын сеҥымашыштын тӱҥ источникше — тиде еш-влак химий лӱдыкшыдымылык шотышто пашам ыштыше да икте-весе дене кылдалтше тӱшка-влак дене кылдалтыныт.
Мутлан, Лорен Аткинс Change.org сайтыште лӱдыкшыдымӧ химий таза еш-влакын пропаганде группышт гыч метиленхлорид продукт нерген петицийым муын, кызыт тудо «Токсин деч посна ончыкылык» ужашлан шотлалтеш, да тудым шукерте огыл колышо эргыжлан лӱмеш подписатлен. Брайан Уинн вашке кидшым шуялтыш.
Команде паша нунын виян могырыштым кучылтеш. EPA-н действийже уке годым, нине еш-влаклан сатузо-влакым шке полкышт гыч сатум лукташ тараташ угыч тӱҥалаш ок кӱл: тыгай йыҥгырлан вашештен, «Лӱдыкшыдымӧ химий вещества таза еш-влак» «Кевытыште шоналтыза» кампанийым тӱҥалыныт.
Да нуно шкештат Капитолий курыкышто ведомственный правилым ыштыме але лоббироватлыме кӧргӧ пашам рашемдаш огыт кӱл. Лӱдыкшыдымӧ химий таза еш-влак да йырым-йырысе средам аралыме фонд тиде областьыште усталыкышт уло.
Эше: 'Илышлан нелыт': Шымлымаш ончыктен: кугурак шем еҥ-влак южым лавыртыме деч кум пачаш шукырак колат, ош еҥ-влак деч.
Климат вашталтме шотышто йылмым мумаш Хизер Мактир Тони Йӱдвелыште экологий чынлык верч кучедалеш
«Кунам тыгай командым чумырен кертат... тыйын чын куатет уло», — каласен Брайан Уинн, пӱртӱс поянлыкым аралыме советым палемден, тиде йодыш шотышто чолга эше ик тӱшка.
Тиде кучедалмаш дене кумылан кажне еҥ тушто мер рольым модын ок керт. Мутлан, мӧҥгысӧ юридический статус деч посна иммигрант-влак пашаште лӱдыкшӧ деч кугурак улыт, да статус укелык нунылан шке шонымашыштым ойлаш неле але йӧсӧ лийын кертеш.
Парадоксально, тиде еш-влак чыла вниманийым йырым-йырысе средам аралыме агентствылан ойырат гын, агентстве пашадыме лийын кертеш, поснак Трампын администрацийже годым.
Mind the Store гоч нуно сатузо-влакым метиленхлорид дене ыштыме чия стриппер-влакым ужалыме деч посна илышым арален кодаш ӱжыт. Петиций ден протест-влак пашам ыштеныт. Икте почеш весе Home Depot ден Walmart гай компаний-влак чарнаш келшеныт.
Лӱдыкшыдымӧ химий вещества, таза еш да йырым-йырысе средам аралыме фонд гоч нуно Конгрессын членже-влакым мероприятийым эртараш ӱжыт. Нуно еш портрет дене Вашингтоныш каеныт. Нуно журналист-влак дене мутланеныт, да увер нуным эшеат чотрак ылыжтен.
Йӱдвел Каролина гыч сенатор-влак да Конгрессын ик членже Скотт Пруиттлан возеныт, тудо тунам Пӱртӱсым аралыме агентствын администраторжо лийын. Конгрессын эше ик членже Пруиттым 2018 ий апрельыште эртыше колыштмаш годым тиде йодышым каҥашымаш деч кораҥаш ӱжын. Чыла тиде, Брайан Уиннын мутшо почеш, еш-влаклан 2018 ий майыште Пруитт дене вашлиймашым эртараш полшен.
«Лӱдыкшыдымылык орган-влак ӧрыныт, вет тудын деке иктат миен огыл», — каласен Брайан Уинн. «Тиде пеш кугу да куатле Оз дене вашлиймаш гай».
Корнышто е‰-влак суд деке савырненыт. Нуно социальный сетьлаште еҥ-влакым шкеныштым лӱдыкшӧ радамыш пурташ огыл манын шижтареныт. Лорен Аткинс ӱзгар кевытыште шкеак ончалаш миен, нуно чынжымак ыштеныт мо, мом нуно ойленыт, метиленхлорид продуктым полк гыч лукташ манын. (Южгунам тыге, южгунам уке.)
Чыла тиде йӧсланен йоҥга гын, йоҥылыш огыда лий. Но еш-влак раш ойленыт: нуно огыт ушно гын, мо лиеш.
«Нимом ышташ ок лий, — мане Лорен Аткинс, — вет ондак нимомат ыштен огытыл».
Изи сеҥымаш-влак шукемыт. Еш огеш пу, вет икте весыш конда. Чӱчкыдын кужу жаплан келшымаш кӱлеш: федерал правилым ыштымаш шкешотан писе.
Агентстве правилым ышташ кӱлшӧ шымлымашым пытараш икмыняр ий але утларак жапым налын кертеш. Предложенийым ыштен пытарыме деч ончыч чаракым эрташ логалын. Туге гынат, кеч-могай ограниченийым але у йодмашым жап эртыме семын эркын-эркын лектыт.
Еш-влаклан EPA-н ужаш тыйымым тыге писын налаш йӧным пуэн, молан манаш гын, агентстве темлымашым луктын, тудым чынжымак полкышто кодымо деч ончыч. Но EPA ограниченийым Кевин Хартлин колымыж деч вара 2,5 ий эртымеке веле вийыш пурен. А нуно пашаште кучылтмашым огыт левед – 21 ияш Кевин пашаште ванныйыште модеш.
Туге гынат, кӧ вуйлатыме деч шога, агентстве тӱрлӧ пунчалым луктын кертеш. EPA-н пытартыш темлымашыже, 2024 ий августышто лийшаш, шукырак паша верыште, тыгак ванна-влакым уэмдыме годым, метиленхлорид дене пайдаланаш чарыме.
«Чытыше лийман. Тый чытыше лийман», — ойла Лорен Аткинс. «Кунам иктаж-кӧн илышыштыже тыгайже лиеда, поснак тендан йочада-влак улыт гын, те тудым муыда. Тиде кызыт лиеда».
Водитель вашталтыш неле. Вашталтышым кычалмаш, молан манаш гын, тендан але лишыл еҥда эҥгекым ыштен, нелырак лийын кертеш, кеч тудо нимогай вес йӧным пуэн ок керт.
Лорен Аткинс шижтара, вет тиде эмоциональный поезд локтылалтмаш лиеш. «Еҥ-влак мый дечем эре йодыт, молан мый тидым ыштем, тиде эмоциональный да неле гынат?Мыйын вашмутем эре лийын да эре лиеш: «Тугеже, тый мыйын верыштем шинчаш огеш кӱл. Мый кушто улам, тушто лияш огеш кӱл».
«Шке пелыжым йомдарымеке, кузе шижыда? Южгунам мыланем чучеш, тудын шӱмжӧ мыйын дене ик кечын чарнен», — мане тудо. «Но вет мый нигӧлан тидын гоч эрташ ом шоно, сандене мый нигӧлан Джошуа йомдарымым йомдараш ом шоно, да тиде мыйын цельем. Мый чыла ышташ ямде улам».
Брайан Уинн, тыгак кумылаҥден, тендан марафоным пытараш полшышо стресс деч кораҥмаш сессийым темла. Спортзал тудын. «Шке шижмашдам лукташ йӧным муаш кӱлеш», — мане тудо.
Венди Хартли ӱшана, активизм шке семынже моло еш-влакын полшымышт да нунын пырля ыштыме лектышышт гоч паремеш.
Орган донор семын эргыже моло-влакын илышыштлан тура эҥгекым ыштен. Тудын наследийже кевытлаште да кугыжаныш пӧлкаште умбакыже шарлымым ужаш пеш сай.
«Кевин эше шуко еҥын илышыжым арален коден, — возен тудо, — да умбакыже ийла дене илышым арален кодаш тӱҥалеш».
Вашталтышым ышташ тыршеда гын, тыге шонаш куштылго: статус-квом арален кодаш тӱлышӧ лоббист-влак эре сеҥат. Но тендан илыш опытда нелытым нумалеш, тудым налаш ок лий.
«Тый шке историйетым каласкалаш палет гын, тунам тиде тендан илышда ужаш, тунам те тидым ыштен кертыда – да кунам те тиде историйым каласкален кертыда, тыланда сай пиал, лоббист», — каласен Брайан Уэйн. «Ме нигӧ дене таҥастараш лийдыме кумыл да йӧратымаш дене толынна».
Венди Хартлин каҥашыже: «Шке шижмашдам ончыкташ ида лӱд». Тендан да тендан ешда ӱмбаке эҥгекым ыштыме нерген ойлыза. «Фото-влак дене нунылан личный влиянийым ончыктыза».
«Шым ий ончыч ала-кӧ каласен ыле гын: «Тый тыге йӱкын кычкырет гын, правительстве тыйым колыштеш», — мый ӧрмалгенам ыле», — каласен Лорен Аткинс. — Мо? Ик йӱк ойыртемым ыштен кертеш. Мыйын шонымаште, тиде эргым наследийын ужашыже.
Джейми Смит Хопкинс — Общественный целостность рӱдерын репортержо, тиде коммерческий огыл редакций, тудо неравенствым шымла.